Bài viết mới nhất
NHỮNG CÂU HỎI THƯỜNG GẶP
  • Trước khi tập bất kỳ môn thể dục nào nên tham khảo ý kiến của bác sĩ chữa trị. Việc này nhằm đảm bảo bài tập đó an toàn và thích hợp với người bệnh.
  • Nên bắt đầu tập luyện từ cường độ thấp rồi tăng dần để cơ thể có thể thích ứng.
  • Sau một đợt luyện tập bạn nên kiểm tra lại các chỉ số đo: Cân nặng, vòng bụng, xét nghiệm đường huyết, mỡ máu v.v để chính bạn hoặc bác sỹ điều chỉnh lại chế độ tập luyện và ăn uống.
  • Nên trang bị bảo hộ (đặc biệt là đôi chân- cần mang dày, tất) để tránh những tổn thương rất dễ gặp ở người tiểu đường.
  • Ngưng tập khi thấy khó thở, hoa mắt, chóng mặt hoặc cảm thất bất kỳ dấu hiệu bất thường nào.
  • Trước khi tập cần thử đường máu mao mạch. Nếu chỉ số <4.0 mmol/l thì cần ăn hoặc uống sữa, đợi 30 phút sau mới bắt đầu tập

Hiện nay, có rất nhiều người cho rằng có những phương pháp, loại thuốc chữa khỏi hoàn toàn bệnh đái tháo đường, nhất là thuốc Nam. Đó là một quan niệm sai lầm và vô cùng nguy hiểm, khiến người bệnh không tiếp tục điều trị khi thấy đường huyết tạm ổn định. Một thời gian sau khi các biến chứng xuất hiện thì đã quá muộn.

Cũng có nhiều người cho rằng bệnh đái tháo đường là bệnh có liên quan đến chất ngọt nên kiêng cữ quá mức, không dám ăn nhiều loại thực phẩm, dẫn đến cơ thể thiếu dinh dưỡng, suy kiệt, làm ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị.

Điều trị đái tháo đường là một quá trình lâu dài, trong đó chế độ ăn uống và dinh dưỡng hợp lý đóng vai trò quan trọng. Ăn uống hợp lý không phải là loại bỏ một cách máy móc tất cả các chất đường, mỡ hay muối, mà là chọn lựa thực phẩm phù hợp và có sự cân bằng các nhóm chất trong chế độ ăn. Đối với người bệnh đái tháo đường, chế độ ăn uống cần phù hợp với thói quen ăn uống của bệnh nhân và cần đảm bảo nguyên tắc: 3 ĐỦ và 2 KHÔNG. Cụ thể:

  • Ăn ĐỦ chất đạm, chất béo, chất bột, vitamin và các chất khoáng vào các bữa trong ngày; uống ĐỦ nước để duy trì ĐỦ hoạt động thể lực bình thường hàng ngày.
  • Chọn lựa các thực phẩm KHÔNG làm tăng đường huyết nhiều sau ăn và hạ đường huyết sau xa bữa ăn.
  • Tăng cường vận động để duy trì cân nặng lý tưởng, KHÔNG làm tăng rối loạn lipid máu, huyết áp, tổn thương thận...
  • Không đợi lúc nào điều kiện cho phép mới tập: Hãy bắt đầu ngay bất cứ khi nào có thể và không cầu toàn (đòi hỏi phải dành thời gian riêng cho việc tập luyện, hoặc cần phải có nơi tập, dụng cụ phù hợp) việc luyện tập chỉ có tác dụng rõ rệt sau khoảng 2-3 tháng duy trì luyện tập. Do vậy bạn cần duy trì và đừng nản vì chưa thấy hiệu quả trong thời gian ngắn
  • Hãy lắng nghe lời khuyên của Bác sỹ để chọn cách luyện tập thể lực cho riêng mình để phù hợp với tình trạng sức khỏe và bệnh tật hiện tại, lựa chọn lộ trình để duy trì hoạt động thể lực.
  • Hãy luyện tập với cường độ tăng dần: bắt đầu với cường độ thấp, hoạt động nhẹ nhàng, thời gian ngắn. Lắng nghe cơ thể mình và đặt mục tiêu tăng dần để đạt mục tiêu hoạt động ít nhất 30 phút/ngày x 5 ngày trong tuần hoặc hơn nữa nếu cơ thể cho phép
  • Không bao giờ được tập thể thao với một cái bụng rỗng: Khi bạn điều trị tiểu đường, nếu bạn không ăn nhẹ để bổ sung năng lượng trước khi tập thể thao, bạn có thể bị cơn hạ đường huyết

Phụ thuộc sức khỏe, tuổi tác của bạn, tuy nhiên những môn sau được khuyến cáo:

  • Đi bộ nhẹ nhàng và tăng dần tốc độ, chạy tốc độ chậm: Người tiểu đường nên đi bộ ở những địa hình bằng phẳng, không khí trong lành, yên tĩnh. Mới đầu nên đi với tốc độ 60-100 bước/phút, sau có thể đi với quãng đường dài hơn, thời gian lâu hơn. Bạn có thể nghỉ 2-3 phút nếu thấy mệt trên quãng đường đi và tăng dần độ dài và thời gian
  • Tập Yoga:  giúp giảm mỡ, chống lại kháng insulin, cải thiện chức năng thần kinh. Mức độ căng thẳng và hàm lượng đường trong máu tỷ lệ thuận với nhau mà yoga lại làm giảm căng thẳng ở người tiểu đường. Vì vậy những bài tập yoga có lợi ích rất lớn với người tiểu đường. Không những thế, yoga còn rất tốt cho người bị tăng huyết áp. Hiện có rất nhiều câu lạc bộ người cao tuối có hướng dẫn tập Yaga tại cộng đồng
  • Đạp xe đi dạo hoặc đạp xe tại chỗ với máy: Bộ môn này giúp phổi hoạt động tốt và trái tim khỏe mạnh. Khi đạp xe, lượng máu ở chân được điều hòa, làm giảm nguy cơ biến chứng phần chân
  • Bơi lội Đối với người mới bắt đầu, bơi ít nhất 3 lần/tuần với mỗi lần ít nhất 10 phút. Sau một thời gian có thể tăng thời gian bơi tùy thuộc vào tình trạng cơ thể. Cần bổ sung năng lượng và nước đầy đủ trước khi bơi và lưu ý với cứu hộ về bệnh của mình trước khi bơi.
  • Nếu sức khỏe cho phép: Tham gia tập thể hình với tạ hoặc chống đẩy tại chỗ, xà đơn đây là những môn thể thao rèn cơ bắp và đốt cháy năng lượng nhiều nhất.

Bệnh nhân đái tháo đường (ĐTĐ) rất dễ mắc thêm một số bệnh khác nên họ thường phải dùng cùng lúc nhiều loại thuốc. Do đó, cần phải lưu ý tránh những tương tác thuốc dẫn đến làm giảm tác dụng của thuốc điều trị chính hoặc tăng độc tính của thuốc hoặc gây ra những biến cố nghiêm trọng ảnh hưởng đến sức khỏe bệnh nhân. Cách tốt nhất để đảm bảo an toàn cho bạn khi bắt buộc phải sử dụng thuốc là:

  1. Không tự ý mua thuốc để điều trị
  2. Hãy liên lạc với bác sỹ để nghe tư vấn trước khi dùng thuốc
  3. Nói với bác sỹ khi bạn đi khám bệnh rằng bạn đang điều trị tiểu đường hoặc cầm theo sổ điều trị (y bạ) để bác sỹ khám bệnh tham khảo.
  4. Kiểm tra lại về thuốc điều trị bệnh khác với bác sỹ đang điều trị tiểu đường của bạn.

Trước hết, cần nhấn mạnh rằng không có loại thức ăn nào được coi là cấm kỵ đối với người đái tháo đường. Người đái tháo đường cũng như mọi người bình thường khác, đều cần đến các chất dinh dưỡng như nhau. Tuy nhiên do ở người mắc Đái tháo đường, việc sử dụng và tích trữ glucose không được hoàn hảo, nên chế độ ăn cần tuân theo một số yêu cầu sau:

  • Không làm tăng đường huyết sau bữa ăn
  • Không làm đường huyết hạ thấp lúc xa bữa ăn
  • Không tạo điều kiện cho sự phát triển bệnh sơ vữa động mạch, tăng huyết áp, suy thận
  • Ăn đủ năng lượng theo nhu cầu của cơ thể. Chọn các loại thực phẩm có chỉ số đường huyết (GI) thấp. Tránh các thực phẩm có chỉ số đường huyết cao
  • Duy trì cân nặng hợp lý, mục tiêu lâu dài là giữ cân nặng ổn định ở mức lý tưởng.

Cách ăn để đường huyết không tăng nhiều sau bữa ăn:

  • Không ăn quá nhiều chất trong một bữa, đặc biệt là ăn các thực phẩm có hàm lượng đường cao như tinh bột và đồ ngọt. Hạn chế ăn nhiều trong các ngày lễ tết, yến tiệc

Cách ăn để đường huyết không hạ thấp quá mức lúc xa bữa ăn:

  • Chia lượng thức ăn hàng ngày ra làm nhiều bữa, ít nhất là 3 bữa/ngày gồm sáng, trưa, tối. Nếu giữa các bữa chính này mà bạn thấy bị hạ đường huyết (mệt, bủn rủn chân tay, hồi hộp đánh trống ngực, vã mồ hôi) thì nên bổ xung thêm các bữa ăn phụ.

Cách ăn để không tạo điều kiện cho sự phát triển bệnh xơ vữa động mạch, tăng huyết áp, suy thận:

  • Cân đối nhu cầu về chất bột (glucid) chất đạm (protid) và mỡ (lipid) hàng ngày. Việc cho rằng đường đang thừa trong máu để ăn ít hoặc không ăn các chất glucid và bù bằng đạm hoặc chất béo sẽ là sai lầm, vì
    • Nếu bù bằng lipid sẽ tạo thuận lợi cho bệnh sơ vữa mạch máu và tăng huyết áp.
    • Nếu bù bằng đạm (protid) sẽ làm tăng lipid vì trong thịt bao giờ cũng có một tỷ lệ kha khá mỡ, ăn nhiều thịt cũng tăng Cholesterol vì có nhiều trong thịt. Ăn nhiều thịt sẽ ảnh hưởng không tốt đến thận, gây protein niệu và dẫn đến suy thận.
    • Nếu ăn quá ít glucid dễ dẫn đến thiếu hụt glucid và cơ thể phải huy động các nguồn dự trữ khác để tạo glucose khiến cho đường huyết tăng. Còn nếu ăn nhiều glucid mà không ăn kèm các chất xơ như rau quả sẽ làm tăng triglyceride.  

Nhìn chung một tỷ lệ khẩu phần ăn hợp lý và đủ năng lượng là Đạm 15-25%%, mỡ (lipid) 20% và glucid 45-55%.

Tất cả mọi người bình thường cũng như người mắc đái tháo đường, cần duy trì mức hoạt động thể lực nhiều nhất khi có thể. Đối với người bình thường, chúng ta cần ít nhất khoảng 30 phút mỗi ngày cho hoạt động vận động thể lực nhẹ nhàng như đi bộ, đạp xe hoặc chạy chậm, tập dưỡng sinh, làm vườn là đủ., hoạt động thể lực giúp duy trì độ rắn chắc, và linh hoạt của cơ thể. Đối với người tiểu đường hoặc tăng huyết áp, hoạt động thể lực còn là một chỉ định điều trị bắt buộc thực hiện song song với việc dùng thuốc.

Vận động thể lực đem lại các lợi ích sau:

  • Các hoạt động thể lực dù ở chỉ ở mức độ vừa phải cũng giúp làm giảm cholesterol, giảm lượng đường trong máu và giúp duy trì huyết áp bình thường.
  • Giúp cơ thể chống lại chứng loãng xương, làm giảm các triệu chứng thấp khớp.
  • Giảm cân, duy trì thể lực.
  • Giảm triệu chứng lo lắng, trầm cảm.

Đối với người tiểu đường, hoạt động thể lực còn quan trọng hơn vì:

  • Vận động thể lực làm tăng độ nhạy của tế bào đối với insulin – một loại hormone giúp vận chuyển đường vào trong tế bào và làm giảm đường máu. Điều này có nghĩa là các tế bào có khả năng sử dụng insulin tốt hơn để hấp thụ đường từ máu để sử dụng làm năng lượng cho cơ thể.
  • Vận động thể lực kích thích cơ bắp của bạn cần phải hấp thụ và sử dụng đường làm năng lượng, thậm chí không cần tăng nhu cầu insulin.

 

Vận động thể lực không chỉ làm giảm lượng đường trong máu trong thời gian ngắn mà nếu tuân thủ thói quen tập luyện cũng góp phần làm giảm mức đường huyết lâu dài (biểu hiện ở mức độ ổn định của chỉ số HbA1C), giảm đáng kể lượng mỡ máu và các biến chứng của bệnh. Chính vì thế, song song với việc sử dụng thuốc, bác sỹ luôn tư vấn cho bạn về chế độ ăn uống và vận động trong quá trình điều trị như một biện pháp không thể thiếu để kiểm soát đường huyết và phòng các biến chứng.

Lý tưởng nhất là khám sức khỏe định kỳ 1 năm một lần để bạn tầm soát đái tháo đường và các vấn đề sức khỏe khác nữa, đặc biệt khi tuối đã ≥ 45 tuổi.

Khi bạn có yếu tố nguy cơ (béo phì hoặc cao huyết áp chẳng hạn) hoặc đã có kết quả xét nghiệm lần trước cho thấy đã có những rối loạn, bác sỹ sẽ đề nghị bạn rút ngắn thời gian xét nghiệm kiểm tra lại các kết quả này để theo dõi và can thiệp kịp thời. Việc này rất quan trọng và có thể giúp bạn tận dụng cơ hội vàng để phòng bệnh khi phát hiện sớm hoặc kiểm soát tốt bệnh không để các biến chứng xảy ra

Đối với đái tháo đường típ 2: Phát hiện rất sớm là khi bạn kiểm tra sức khỏe hàng năm và làm xét nghiệm đường huyết để theo dõi, hoặc làm các xét nghiệm mỡ máu để kiểm soát các yếu tố nguy cơ phát hiện ngay từ khi có các biểu hiện rối loạn. Bằng cách này, nếu bạn được phát hiện đang ở giai đoạn Tiền đái tháo đường (Tiền đái tháo đường là tình trạng bệnh lý khi nồng độ glucose máu cao hơn bình thường nhưng chưa đạt tiêu chí chẩn đoán ĐTĐ, bao gồm những người rối loạn glucose máu lúc đói, hoặc rối loạn dung nạp glucose (RLDNG), hoặc tăng HbA1c.

 

Tiền ĐTĐ là giai đoạn trung gian giữa người bình thường và ĐTĐ típ 2 và được điều trị ngay bằng các giải pháp tích cực nhằm can thiệp thay đổi lối sống: Điều chỉnh chế độ ăn và tập luyện để giảm 7% cân nặng so với ban đầu và duy trì cân nặng lý tưởng, kết hợp dùng thuốc do bác sỹ chỉ định. Bạn sẽ có cơ hội phòng được bệnh và trở về trạng thái bình thường.

 

Nếu không được phát hiện và điều trị sớm từ giai đoạn này, sẽ có khoảng 70% người tiền ĐTĐ sẽ thành ĐTĐ thực sự. Khi đã chẩn đoán mắc Đái tháo đường, Bạn sẽ phải điều trị suốt đời.

Bạn cần đến cơ sở y tế để làm xét nghiệm kiểm tra đường huyết. 

  • Hiện, tại nhiều trạm y tế xã đã có thể làm xét nghiệm sàng lọc đường huyết mao mạch, khi làm xét nghiệm này có kết quả nghi ngờ, bạn sẽ được trạm y tế xã chuyển lên tuyến trên để làm các xét nghiệm khác để chẩn đoán xác định. Xét nghiệm sàng lọc đường huyết mao mạch rất đơn giản và dễ thực hiện, chính bạn cũng có thể tự làm được dựa trên các hướng dẫn sử dụng đi kèm theo máy.
  • Bạn có thể kiểm tra sức khỏe tại các Trung tâm y tế hoặc bệnh viện huyện trở lên nơi bạn sống. Lưu ý, nếu là lần đầu đến cơ sở y tế khám sức khỏe và làm xét nghiệm đường máu, bạn cần nhịn ăn uống ít nhất 8 giờ trước khi lấy máu làm xét nghiệm.